هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

117

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

پيشگفتار مسافرت به‌طور سينا ، سفرنامه‌اى است كم‌حجم ، از يك سياح و جهانگرد فرانسوى ، كه در قرن نوزدهم ميلادى از شهر سوئز مصر به شبه جزيره سينا سفر نموده و به قله كوه سربال صعود كرده است . وى سفرنامه خود را در روزنامه توردومند انتشار داده و محمد حسن خان اعتماد السلطنه آن‌را در رمضان 1309 ه . ق . به دستور ناصر الدين شاه قاجار ترجمه كرده است . « 1 » متأسفانه نام و نشان اين جهانگرد اروپايى بر ما پوشيده است . اين گياه‌شناس كه اطلاعات ذى قيمتى از تاريخ اديان ، باستان‌شناسى و علوم اجتماعى داشته ، در سنين پيرى پاى به اين سفر سخت و طاقت‌فرسا نهاده و ظاهرا سفر او در كوه سربال پايان يافته است ، چراكه هيچ اشاره‌اى براى ميل به ديگر شهرها و سرزمين‌هاى شمالى اين منطقه باستانى در نوشته‌هاى وى به چشم نمىخورد . اعتماد السلطنه ، مانند ديگر آثارش ، از نوع ترجمه اقتباسى ( ترجمه با دخل و تصرف ) بهره جسته و با حذف و اضافات بسيار ، كه بيشتر آنها خرافاتى است ، به اصل كتاب لطمات جبران‌ناپذيرى وارد ساخته است ، به‌گونه‌اى كه برخورد گزينشى او كه از تفكرات دربارى و ايدئولوژيك و آكنده از خرافه و جهل نشأت گرفته - باعث مىشود خواننده نداند ديدگاه مؤلف اصلى دربارهء مطلب چه بوده است . وى در حوادث يك‌شنبه ، 24 ربيع الاول 1310 ه . ق . ذكر مىكند : « شاه جاجرود

--> ( 1 ) . فهرستواره كتابهاى فارسى ، 1 / 150 ؛ نسخه‌ها ، 6 / 4050 .